محمد حسن خان اعتماد السلطنه

706

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ديوانى و ظاهرا همه اينها به خرج دولت و براى رفع احتياجات دولتى بوده و مردم به‌طور آزاد حق استفاده از آن را نداشتند . رواج تلفن از زمان مظفر الدين شاه بود ( براى شرح تفصيلى رجوع فرمائيد به تاريخ پست و تلگراف و تلفن تأليف آقاى حسين پژمان بختيارى ) . باغ وحش ( ص 130 - ص 98 چاپ اول ) در اين امر خيلى اغراق‌گوئى شده . شاه باغ وحش خيلى مختصرى درست كرده بود كه گويا يكى دو شير و ببر داشت . باغبان قصر سلطنتى ( ص 136 - ص 98 چاپ اول ) باغبان قصر سلطنتى ناصر الدين شاه يك نفر فرانسوى بوده است به نام هوسل Houssel ( سفرنامهء نيجه هولت ج 4 ص 3 ) و ظاهرا هم اوست كه در 1278 خبر استخدامش انتشار يافته است ( منتظم ناصرى ج 3 ص 275 ) معتمد الدوله گرجى و چاپخانه ( ص 138 - ص 100 چاپ اول ) از رجال مشهور و باكفايت دورهء سلطنت فتحعلى شاه و محمد شاه و از جمله اسرائى كه آقا محمد خان در 1309 او را از تفليس آورده بود . ابتدا جزو خواجگان حرم‌سرا و بعد غلام پيشخدمت شاه و آنگاه خواجه‌باشى و پس از آن ايشيك آقاسىباشى يعنى رئيس تشريفات دربار فتحعلى شاه شد . در 1239 به وزارت و پيشكارى يحيى ميرزا پسر چهل و سوم شاه كه در هفت سالگى حاكم گيلان شد تعيين گشت و به رشت رفت . در سال بعد پس از درگذشت يوسف خان گرجى سپهدار وزير سلطان محمد ميرزاى سيف الدوله پسر سى و هشتم فتحعلى شاه و حاكم اصفهان منوچهر خان به‌جاى او منصوب شد . در 1242 دوباره به گيلان فرستاده شد و پس از عقد معاهدهء تركمان‌چاى مأمور بردن چهار ميليون تومان پول غرامت از طهران به تبريز شد و در 1244 به لقب معتمد الدوله ملقب گشت . در 1250 كه محمد شاه به سلطنت رسيد او از در اطاعت درآمد و با دو هزار سوار و چهل هزار تومان پول نقد به استقبال شاه رفت و مورد التفات واقع شد و به اتفاق فيروز ميرزا نصرت الدوله مأمور دفع حسينعلى ميرزاى فرمانفرما و حسنعلى